Nieuwe beekmonding Ur voor Maasnatuur

Maasnatuur profiteert van meanderende beekmonding Ur

Binnen het Grensmaasproject wordt de monding van de Ur ter hoogte van de Urmonder weerd heringericht. Het traject is ca 325 m lang en loopt vanaf de brug (Gemeenweg) tot aan de Maas. De Ur is één van de zijbeken die uitkomt in de Grensmaas. Het stroomgebied is niet groot en bestaat bovenstrooms van het Julianakanaal mede uit de Kanaalsloot, Reebeek en de Meeldertvloedgraaf

In opdracht van Rijkswaterstaat is de laatste 300 meter van de Ur in de gemeente Stein opnieuw ingericht. De beek stroomt nu in een lichte slinger uit in de Maas, iets zuidelijker dan voorheen. Obstakels zoals beton, puin en drempels zijn verwijderd. Zo kunnen vissen weer ongehinderd vanuit de rivier de monding in zwemmen om uit te rusten of te paaien. Ook heeft de uitvoerder, Consortium Grensmaas, een nieuwe voetgangersbrug over de monding geplaatst.

Bureau Stroming heeft het ontwerp voor de herinrichting opgesteld. Belangrijke elementen in het ontwerp zijn hieronder beschreven.

Variatie in stroomsnelheid

De oude, smalle beekloop is opgevuld met grind dat vrijkwam tijdens de werkzaamheden. Dat stuk doet nu dienst als onderhoudspad voor het Waterschap Limburg, de beheerder van de Ur. Ten zuiden daarvan is de nieuwe beekmonding gegraven: 300 meter lang, ongeveer 3 meter breed en tot 1 meter diep. Door de lichte meandering komt er variatie in stroomsnelheid en ontstaan er rustige zones waar vissen, maar ook waterplanten en allerlei kleine diertjes zich thuis voelen.

Grindwaaiermonding

Het vrijgekomen grind is bovendien gebruikt voor de aanleg van een zogeheten grindwaaiermonding. Dat past bij het karakter van de Grensmaas. Hier profiteren soorten van die houden van zuurstofrijk, snelstromend water over een grindbodem, zoals zalm, rivierdonderpad en rivierprik.

Een beek met een bocht

Voor de herinrichting had de Ur bij de uitmonding een te steile bodem met meerdere drempels. De beek was daardoor nauwelijks bereikbaar voor vissen. Door de bodem te verdiepen, het hoogteverschil geleidelijker te verdelen en de hindernissen te verwijderen, is de beek weer toegankelijk. Wat daar ook bij helpt, is dat het beekwater nu via een scherpe laatste bocht met voldoende kracht de Maas instroomt. Die stevige uitstroom, een ‘lokstroom’, zorgt ervoor dat vissen de ingang van de beek kunnen vinden. Zo missen ze de afslag naar dit waardevolle schuil- en paaigebied niet.

Droog werken in nat gebied

Om het werk uit te voeren, werd het beekwater tijdelijk weggepompt en via een pijpleiding omgeleid. Bij de duiker onder het fietspad en bij de nieuwe monding is extra oeverbescherming aangebracht met breuksteen. Ook de nieuwe voetgangersbrug is geïnstalleerd: die valt onder de werkzaamheden voor het Grensmaasproject en verbindt de natuurgebieden van Natuurmonumenten aan weerszijden van de Ur weer met elkaar. Consortium Grensmaas organiseert in de komende periode nog een officieel openingsmomentje voor de brug.

Met de nieuwe inrichting voldoet de monding van de Ur aan de Europese Kaderrichtlijn Water.